Γιάννης Ριζόπουλος

Γιάννης Ριζόπουλος

Αν δεν το καταλάβατε, κλείσαμε ήδη έναν χρόνο από τον περασμένο Μάη, όταν τέθηκε σε ισχύ ο GDPR, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων, τον οποίο θεσμοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις χώρες-μέλη, αλλά ουσιαστικά και για όποιον άλλο -εκτός ΕΕ- εμπλέκεται με το δικό της οικοσύστημα, που πρέπει επίσης να συμμορφωθεί.

Σβήσουμε-δεν σβήσουμε κεράκι (για να τιμήσουμε και τον τίτλο μας), σ’ αυτό το 12μηνο έγιναν πολλά. Αυτή είναι η μια οπτική, η άλλη λέει ότι έγιναν λίγα και όντως, υπάρχουν χώρες-μέλη που δε θα έλεγες ότι βιάζονται να κινηθούν προς αυτή την (καθορισμένη και απαρέγκλιτη, πλέον) κατεύθυνση. Μάλιστα, σε μια από αυτές (το πρώτο γράμμα της είναι «Ε» και η πρωτεύουσά της αρχίζει από «Α») ούτε καν έχει ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία, όπως επιβάλλεται από τη συμφωνία… Κι αφού δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, πώς να υπάρξουν ποινές και πρόστιμα και ό,τι άλλο προβλέπεται, γενικότερα; Απορία ψάλτου, βηξ!

Κι εδώ, ο γράφων δεν μπορεί να μη θυμηθεί τη συζήτηση που είχε -λίγες μόλις εβδομάδες, πριν από την περσινή έναρξη ισχύος του πανευρωπαϊκού κανονισμού- με ανώτατο στέλεχος κρατικού οργανισμού σχετικού με θέματα υγείας που -γεμάτος χαρά, έλαμπε το πρόσωπό του- είχε ανακοινώσει σε «πηγαδάκι» συνεδρίου πως «αυτή την εβδομάδα υπογράφουμε με τον ανάδοχο για το GDPR!»... Στο εύλογο ερώτημά μου, μήπως έχουν αργήσει λιγάκι και ποια θα είναι η δικαιολογία τους προς τις Βρυξέλλες, «αν συμβεί μια στραβή στη βάρδιά τους», γέλασε γεμάτος σιγουριά και με διαβεβαίωσε πως… «δεν πρόκειται να συμβεί απολύτως τίποτα – έχουμε φροντίσει γι’ αυτό!» (κοινώς, πού πας χωρίς νομοθετικό πλαίσιο, ρε Καραμήτρο;)

Κι ενώ αυτά τα όμορφα συμβαίνουν στη χώρα όπου ανθεί φαιδρά πορτοκαλέα, στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν πατήσει γκάζι ώστε να αντισταθμίσουν το «μουδιασμένο» για όλους ξεκίνημα και να βάλουν ακόμα καλύτερα «το νερό στο αυλάκι», σ΄ ό,τι αφορά στον τρόπο με τον οποίο επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες  και οργανισμοί διαχειρίζονται τα (δικά μας, τις περισσότερες φορές) δεδομένα που έχουν στην κατοχή τους… Θέλοντας και μη, πασχίζουν να συμμορφωθούν, καθώς η περίοδος χάριτος μάλλον τελείωσε, η εποχή των συστάσεων ομοίως και τα πρώτα πρόστιμα (κάποια τσουχτερά, ύψους αρκετών εκατομμυρίων, όπως δίνει το δικαίωμα πλέον ο κανονισμός) έπεσαν ήδη, προς μεγάλη χαρά των οικονομικών υπηρεσιών της ΕΕ, που έχουν λαμβάνειν. Πολύ περισσότερο, όταν αυτά συνδυάζονται με το θεάρεστο έργο της προστασίας της ιδιωτικότητας και της προσωπικότητας των πολιτών στις χώρες-μέλη, στο βαθμό που αυτά περνούν μέσα από τα δεδομένα της καθημερινότητάς τους.

Οι πρακτικές του παρελθόντος -με τη σχετική ασυδοσία σ’ ό,τι αφορά στη συγκέντρωση και διαχείριση προσωπικών δεδομένων τρίτων- έχουν δώσει τη θέση τους σε μια ελεγχόμενη (τουλάχιστον, νομικά) συμπεριφορά η οποία έχει συγκεκριμένους κανόνες και ορίζει χρονικές προθεσμίες, πέραν των οποίων τα όποια δεδομένα πρέπει να διαγραφούν. Φυσικά, αυτό όσο εύκολο είναι να το λες, άλλο τόσο δύσκολο είναι να το κάνεις, εξ ου και οι καθυστερήσεις, αφού ο κανονισμός έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις, βάζει νέους ρόλους και προβλέπει νέες διαδικασίες, οι οποίες πρέπει να ενσωματωθούν στο μοντέλο λειτουργίας κάθε επιχείρησης ή οργανισμού που έχει να κάνει με δεδομένα πολιτών, είτε πρόκειται για ένα νοσοκομείο, μια μεγάλη τράπεζα ή ένα μικρό eShop.

Κι όλα αυτά, σε καθεστώς πλήρους διαφάνειας και αφού έχουν ληφθεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας που δύσκολα πλέον μπορεί να αποφύγει κανείς, καθώς η ευαισθητοποίηση των πολιτών – καταναλωτών συνεχώς αυξάνει, ενώ δεν λείπουν και οι φορές (όχι αναίτια, ας το παραδεχτούμε) που αυτή φτάνει στα όρια της καχυποψίας, ειδικά σε θέματα επεξεργασίας και πώλησης προσωπικών δεδομένων σε διαφημιστές και όχι μόνο (για να μείνουμε στο αθωότερο).

Βέβαια, όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες «επείγουσες» περιπτώσεις, «ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται» καταπώς λέγανε οι παλιοί... Έχουν, δηλαδή, γίνει γνωστές περιπτώσεις κατά τις οποίες άτομα και εταιρίες δίνουν όμορφα χαρτιά με σφραγίδες και υπογράφουν ότι η Χ επιχείρηση ή ο Ψ οργανισμός πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού, συμμορφούται πλήρως με όσα αυτός επιβάλλει κλπ. ή υπόσχονται ότι θα γίνουν τα δέοντα, χωρίς στην πραγματικότητα να έχουν γνώση του αντικειμένου.

Χρειάζεται, λοιπόν, αφενός προσοχή στις επιλογές μας, αφετέρου ταχύτητα στην υλοποίηση πάντα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, γιατί οι καιροί ου μενετοί…

 

Σε μια παλιότερη εποχή θα έλεγα ότι έχουμε ξεφύγει. Σε μία άλλη -πολύ παλιότερη- θα έλεγα ότι είτε πρόκειται για επιστημονική φαντασία, είτε για πλάκα… Τώρα, που έχουν πια δει πολλά τα ματάκια μας, μάλλον δεν με εκπλήσσει αυτό που διάβασα τις προάλλες ότι γίνεται ήδη στον αμερικάνικο παράδεισο της καινοτομίας. Καθήστε να το πω και σ’ εσάς, λοιπόν, γιατί μάλλον δεν κυκλοφόρησε πολύ…

Πριν από ένα και κάτι μήνα, μέσα στον Απρίλιο, οι γνωστοί και μη εξαιρεταίοι New York Times ανακοίνωσαν ότι εξελίσσουν από καιρό συστήματα μηχανικής μάθησης (ούτε οι πρώτοι είναι και, πολύ περισσότερο, ούτε οι τελευταίοι) σε συνδυασμό με ειδικά ερευνητικά εργαλεία, με στόχο να προβλέπουν τα συναισθήματα τα οποία γεννούν στους αναγνώστες διάφορες ιστορίες από το (online βεβαίως – στο χαρτί δεν μπορείς να μετρήσεις αποτελέσματα) περιεχόμενο της εφημερίδας.  

ΟΚ, so what? Μη βιάζεστε… Από τα στοιχεία που συγκέντρωνε επί ένα χρόνο, η καλή εφημερίδα κατάφερε να δημιουργήσει μια λίστα από 30 κοινά συναισθήματα, τα οποία λίγο ως πολύ και με διάφορες αφορμές όλοι μας έχουμε νιώσει – το καινοτόμο στην περίπτωση τους είναι ότι 18 από αυτά τα συναισθήματα των αναγνωστών τους, οι ΝΥΤ δήλωσαν ότι τα έχουν… για πούλημα στις διαφημιστικές εταιρίες!

Να το κάνουμε πιο λιανά; Ας πούμε ότι μια διαφημιστική εταιρία θέλει να προωθήσει μια αναλογική ταινία – οι ΝΥΤ θα προσπαθήσουν να ταιριάξουν το υλικό της με ιστορίες που προκαλούν νοσταλγία. Στον αντίποδα, κάποια άλλη διαφήμιση θα μπορούσε να ταιριάξει με ιστορίες που προκαλούν φόβο κ.ο.κ. Αυτά τα 18 συναισθήματα, που ξεκινάνε από τη βαριεστιμάρα και τη χαρά και φτάνουν ως τη διάθεση για αγορές και την αγάπη, με ενδιάμεσους σταθμούς -μεταξύ άλλων- την έμπνευση, την αυτοπεποίθηση, τη νοσταλγία και το μίσος, προφανώς χρειάζονται την επεξεργασία τους, εκ μέρους τόσο της εφημερίδας, όσο και των διαφημιστικών εταιριών, για να «δέσει» η πώληση.

Μάλιστα, οι ΝΥΤ δεν είναι οι μόνοι που βλέπουν αυτή την άγνωστη ως τώρα σχέση κειμένων – διαφημίσεων. Κατά το AdWeek, στον ίδιο χώρο πειραματίζονται αρκετοί, ανάμεσά τους και η USA Today, καθώς οι διαφημιζόμενοι θεωρούν πως το μήνυμά τους «πιάνει περισσότερο τόπο» αν συνδυαστεί με το κατάλληλο πλαίσιο, από πλευράς storytelling. Στα μάτια τους, το συναίσθημα είναι άλλο ένα κρίσιμο στοιχείο που πρέπει να συμπεριλάβουν στους αλγορίθμους τους, με στόχο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα – βλέπε, το ενδιαφέρον και την αγορά.

Το ερώτημα είναι τί επίδραση μπορεί να έχουν αυτά τα αιτήματα των διαφημιζομένων (και, σε δεύτερο χρόνο, οι απαιτήσεις) στην ύλη μιας εφημερίδας. Δεν μπορώ να μη σκεφτώ, για παράδειγμα, την περίπτωση ενός καλού πελάτη που ζητάει για το διπλανό στη διαφήμισή του άρθρο κάμποση χαρά, με ολίγη νοσταλγία και μια τζουρίτσα γέλιο (for good measure, που λένε κι οι Αμερικάνοι), ώστε να ταιριάζει με ένα συγκεκριμένο αφρόλουτρο, που το άρωμά του θα πρέπει να ανακαλεί στη μνήμη του αναγνώστη την αγνή και όμορφη εποχή που ήταν ακόμα παιδί κ.λπ. κ.λπ...

Αυτό το κατά παραγγελία (και προς οικονομικό όφελος του όποιου ηλεκτρονικού μέσου) γράψιμο ποιος θα το «διεκπεραιώνει»; Γιατί δεν αποκλείω στο μέλλον (σε περίπτωση άρνησης από τους δημοσιογράφους ή και χωρίς αυτήν, για λόγους ευκολίας) το ρόλο αυτό να τον παίζουν υπολογιστικά συστήματα / digital journalists, που εντάσσονται με ολοένα ταχύτερο ρυθμό στη ζωή μας, είτε ενσωματωμένοι στα κινητά μας, είτε ως ανεξάρτητες μονάδες, στα σπίτια μας.

Φυσικά, το καλύτερο απ’ όλα θα ήταν να μας άφηναν στην ησυχία μας, χωρίς κάποιου είδους χειραγώγηση. Να προσπαθούσαν να κερδίσουν τις προτιμήσεις μας με την αξία των προϊόντων ή των υπηρεσιών τους και όχι (κυριολεκτικά σ’ αυτή την περίπτωση) χάρη στα συμφραζόμενα. Όμως, δύσκολα μπορείς να σταματήσεις μια τεχνολογία που έχει ήδη «πάρει μπροστά», πολύ περισσότερο όταν οι εμπλεκόμενοι «μυρίζονται κέρδη»…

 

Δυο διαφορετικές οπτικές, πάνω στο ίδιο θέμα! Ένα σχόλιο και μια έρευνα – Από τη μια το σχόλιο του καθηγητή Κοινωνικών & Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Yale, Νικόλα Χρηστάκη, ομιλητή (που, μάλιστα, προκάλεσε αίσθηση με τα λεγόμενά του για τον συνδεδεμένο κόσμο στον οποίο ζούμε) στο πρόσφατο 4ο Microsoft Summit – κι από την άλλη, η πρόσφατη έρευνα του Economist Intelligence Unit, που συμπεραίνει ότι η (αδιάκοπη, πλέον, για εκατομμύρια ανθρώπους) σύνδεσή μας στο Διαδίκτυο είναι αποδεδειγμένα ένας από τους ισχυρότερους «διευκολυντές» σ’ ό,τι αφορά στις κοινωνικές αλλαγές, αλλά και στην οικονομική ανάπτυξη.

Μιλώντας με τον γράφοντα, ο Ελληνοαμερικανός καθηγητής έδωσε τη δική του -μάλλον μετριοπαθή- εκδοχή στο ερώτημα, αν σήμερα είμαστε υπερ-συνδεδεμένοι (ο ίδιος έγραψε, το 2009, μαζί με τον συνάδελφό του, Τζέιμς Φόουλερ, το εξαιρετικό βιβλίο «Συνδεδεμένοι», που εστιάζει ακριβώς στην εκπληκτική δύναμη των κοινωνικών δικτύων και τους τρόπους με τους οποίους διαμορφώνουν τη ζωή μας):  «Όλες αυτές οι τεχνολογίες που έχουμε εφεύρει, ο τηλέγραφος, το πιεστήριο, το τηλέφωνο ‘πάτησαν’ σ’ έναν αρχαίο και πρωτόγονο τρόπο ύπαρξης, δεμένο με την εξέλιξή μας, που σταδιακά μας έκανε κοινωνικά όντα – αν τότε ζούσε μόνος σου, δεν θα επιβίωνες, χρειαζόσουν την κοινότητα. Αν ρωτούσες την Ελληνίδα γιαγιά μου, όταν ήταν κοριτσάκι στην Πελοπόννησο, στο γύρισμα του προηγούμενου αιώνα, πόσες φίλες έχει, θα σου έλεγε 1-2 καλές και μ’ άλλες 4-5 κάνω παρέα. Αν ρωτήσω την κόρη μου, την Ελένη, που γυρίζει με το iPhone στην τσέπη έναν αιώνα μετά, θα μου δώσει την ίδια απάντηση. Οι τεχνολογίες δεν αλλάζουν τις θεμελιώδεις αρχές μας… Έχουν αλλάξει, όμως, τέσσερα πράγματα: την κλίμακα, την κοινοτικότητα (communality, o αγγλικός όρος για τη δυνατότητα συν-εργασίας), την εξειδικευμένη αναζήτηση (specificity) και την πραγματική εικόνα κάποιου (virtuality, ήταν ο όρος που χρησιμοποιήθηκε)». Κρατήστε τα αυτά στην άκρη…

Γιατί, έχουμε και την αγγλική έρευνα, η οποία καταπιάνεται με τις διαδοχικές βελτιώσεις / αναβαθμίσεις των δικτύων (και τα αποτελέσματά τους, προφανώς, στην καθημερινότητά μας) από την «παλιά, καλή εποχή» με τα πρωτόγονα modem που ίδρωνες να «πιάσεις γραμμή και να μην πέσει μέσα στα πρώτα λεπτά» ως τις μέρες μας, με τις οπτικές ίνες των σταθερών δικτύων και -σύντομα- με τις εξωπραγματικές δυνατότητες του 5G των ασύρματων επικοινωνιών. Η πρόσβαση στο Διαδίκτυο έχει γίνει μέρος της ζωής μας, στη δουλειά και στο σπίτι, είδος πρώτης ανάγκης και συνταγματικό δικαίωμα – όσο για τις επιχειρήσεις, για εκείνες είναι πια το ίδιο ζωτική με το ρεύμα και το νερό, το φως και τον αέρα, καθώς από αυτήν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ίδια η λειτουργία τους, ο βαθμός της ανταγωνιστικότητάς τους, η ανάπτυξη, η παραγωγικότητα και η επιτυχία τους.

Ποια θα είναι η επόμενη ημέρα; Ο καθηγητής Χρηστάκης μου ομολόγησε πως τον ανησυχεί η «μοναξιά» των κοινωνικών δικτύων, η ανασφάλεια και η ανάγκη για σύγκριση με τους άλλους, στο πλαίσιο της δικτυακής κοινότητας, που κάποιες φορές μπορεί να καταλήξει ακόμα και στην κατάθλιψη – μου είπε πως έχει κάνει και έρευνα πάνω σ’ αυτό το θέμα… Από την άλλη πλευρά, η επόμενη γενιά των ασύρματων και ασύρματων επικοινωνιών με την εξάπλωση των ινών και του 5G, θεωρείται βέβαιο από τους ειδήμονες ότι θα βοηθήσει να ανέβει πολύ περισσότερο ο πήχης – ουσιαστικά αλλάζει η κατηγορία του άλματος: από το εις ύψος, πάμε στο επί κοντώ, με τις πιο πρόσφατες τεχνολογίες να αναλαμβάνουν το ρόλο του «κονταριού». Μάλιστα, λιγοστεύει διαρκώς και ο χρόνος ανάμεσα στα άλματα, ενώ πολλαπλασιάζονται και τα σκάμματα! Κάθε κλάδος, κάθε βιομηχανία κι ένα σκάμμα, πλέον, καθώς οι ανατροπές είναι πολλές και οι κανόνες του παιχνιδιού ξαναγράφονται από την αρχή…

Ποια πλευρά να πιάσεις τώρα και ποια να αφήσεις; Πώς να έχεις τα καλά, χωρίς τα κακά (έστω, ως ένα βαθμό); Κι εκείνη η έρμη η «χρυσή τομή», που κατοικεί να πάμε να τη βρούμε; Πάλι για δοκιμές (σύστημα trial and error, που λένε στο χωριό της γιαγιάς μου) μας βλέπω, μέχρι να αποκατασταθεί η ισορροπία, όσο κρατήσει κι αυτή… Πού βάλαμε το «κοντάρι», είπαμε;             

 

Όσο να ‘ναι -χρόνια είμαστε στην πιάτσα, πια- κάποια πράγματα τα «μυρίζεσαι» εξαρχής ότι «έχουν ψωμί»! Τα βλέπεις όταν πρωτοεμφανίζονται, τα παρακολουθείς στενότερα όταν αρχίζουν να γίνονται τάση, τα χαίρεσαι εν τω καιρώ της δόξης τους όταν γίνονται καθεστώς και, μοιραία -κάποια στιγμή- αρχίζεις να αντιλαμβάνεσαι και την πτώση τους, όταν σιγά-σιγά παραδίδουν τη θέση τους στις προτιμήσεις του κοινού σε κάτι άλλο, που έρχεται να λύσει μια καινούρια ανάγκη ή να συμπληρώσει τις προηγούμενες. Τα πάντα ρει…

Πότε-πότε, όμως, έρχεται μια μέτρηση, μια έρευνα, ένα άρθρο που σε κάνει να συνειδητοποιήσεις ακόμα καλύτερα και σαφέστερα πόσο πολύ έχουν προχωρήσει τα πράγματα… Να, όπως συνέβη πριν από λίγες ημέρες, που (ψάχνοντας για κάτι άλλο, είναι αλήθεια), βγήκαν στην οθόνη μου τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας της IDC σχετικά με τα ποσά που επενδύουν οι επιχειρήσεις παγκοσμίως, για τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Ποιος δεν ξέρει και ποιος δεν μιλάει πια γι’ αυτή την ανάγκη που, ουσιαστικά, αποτελεί τον καταλύτη για να μπουν επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμοί σε μια νέα εποχή, αυτή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, από αυτήν εδώ τη στήλη, ο Δημήτρης Μαλλάς αναφέρθηκε στον (χρονίζοντα) Ψηφιακό Μετασχηματισμό των ΟΤΑ, μέρες που είναι… Άλλο να το λες, όμως, κι άλλο να βλέπεις ξαφνικά τα (δυσθεώρητα) νούμερα μπροστά σου!

Σύμφωνα με τη γνωστή εταιρία ερευνών IDC, λοιπόν, οι επενδύσεις τις οποίες θα κάνουν φέτος οι απανταχού της Γης επιχειρήσεις (προσέξτε, μιλάμε μονάχα για τις επιχειρήσεις…) για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρηματικών μοντέλων τους, των προϊόντων και των υπηρεσιών τους θα ξεπεράσουν -κρατηθείτε!- τα 1,18 τρισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 17,9% έναντι του αντίστοιχου ποσού του 2018. Αναμένεται, μάλιστα, αυτές οι επενδύσεις να αυξηθούν ακόμα περισσότερο τα αμέσως επόμενα χρόνια – ανώτερο στέλεχος της IDC, εξέφρασε την άποψη ότι μέσα στην επόμενη τετραετία, οι επενδύσεις για DX (αυτή τη συντομογραφία έχουν δώσει στον Ψηφιακό Μετασχηματισμό) μπορεί να φτάσουν αθροιστικά τα 6 τρισ. δολάρια

Κι αν θέλετε να μάθετε ποιος είναι «ο πιο καλός ο μαθητής», η IDC έχει απάντηση και σ’ αυτό: γερές επενδύσεις σε DX θα γίνουν σε όλους τους τομείς, με αύξηση ανάμεσα σε 15% και 20%, αλλά ειδικά στον χρηματοπιστωτικό τομέα η αύξηση θα είναι ακόμα μεγαλύτερη, φτάνοντας το 20,4% σε ετήσια βάση, μεταξύ 2017 και 2022. Οι κλάδοι που θα επενδύσουν σε απόλυτους αριθμούς περισσότερα χρήματα στον Ψηφιακό Μετασχηματισμό είναι αυτοί που περιλαμβάνουν τη μετάβαση σε μοντέλο smart factory, με ό,τι περιλαμβάνει αυτό από πλευράς ριζικής αλλαγής των διαδικασιών, αλλά και του ελέγχου ποιότητας. Ακολουθεί ο κλάδος της λιανικής κι από κοντά οι μεταφορές και τα professional services. Προφανώς, κάθε κλάδος προωθεί το δικό του, διαφορετικό μίγμα στρατηγικών προτεραιοτήτων, που ξεκινούν από το omni-channel εμπόριο για τη λιανική, περνούν στη βελτιστοποίηση της ψηφιακής εφοδιαστικής αλυσίδας για τις μεταφορές και φτάνουν ως τη διαχείριση και ουσιαστική αλλαγή των χώρων εργασίας για τα professional services.

Η καλή εταιρία ερευνών δίνει και επιμέρους στοιχεία, για το πού ακριβώς πάνε τα λεφτά, τουλάχιστο για φέτος: να, λοιπόν, μια πρώτη κατάταξη (αφήνω τους αγγλικούς όρους, όπως ακριβώς τους αναφέρει, με τα αντίστοιχα ποσά, δίπλα):

  • autonomic operations ($52 δισ.),
  • robotic manufacturing ($45 δισ.),
  • freight management ($41 δισ.),
  • root cause ($35 δισ.).

Υπάρχουν, πάντως, κι άλλοι τομείς πάνω από το όριο των 20 δισ. δολαρίων φέτος στους οποίους περιλαμβάνονται οι αυτο-επισκευαζόμενοι μηχανισμοί και η επαυξημένη συντήρηση(!), η έξυπνη και προληπτική διαχείριση για δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι δράσεις ελέγχου ποιότητας και συμμόρφωσης.

Όλες αυτές οι τεράστιες επενδύσεις, όμως, έχουν κάποιο αντίκρισμα; φέρνουν αποτέλεσμα; Ναι, βροντοφωνάζει η IDC, προσθέτοντας πως -στο πλαίσιο της έρευνάς τους- σαφώς πλέον προκύπτει ότι οι επιχειρήσεις που επένδυσαν τα 2-3 τελευταία χρόνια στο DX ήδη δρέπουν τους καρπούς της προσπάθειάς τους: έχει επιταχυνθεί η ανάπτυξή τους, με αύξηση εσόδων και καθαρών κερδών, σε σύγκριση με τις άλλες επιχειρήσεις, που υστέρησαν σε πρωτοβουλίες και επενδύσεις. Μ’ άλλα λόγια… «μπρος στα κέρδη, τι είναι ο πόνος» (των επενδύσεων).

 

Η Amazon -πρέπει να το παραδεχτούμε- καταφέρνει να βρίσκεται συνέχεια στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας: πότε με τα (τεράστια) έσοδα και κέρδη της, πότε με τις ιδέες και τις πρωτοβουλίες της (για θυμηθείτε τα χιλιάδες robot στις αποθήκες και τα drones στις παραδόσεις), πότε με τα «προσωπικά» του ιδρυτή της (η πρώην κ. Μπέζος είναι πλέον κατά 34 δις $ πλουσιότερη, μετά το διαζύγιό της) οι προβολείς της δημοσιότητας είναι μόνιμα στραμμένοι επάνω της.

Ε, την προηγούμενη εβδομάδα η καλή εταιρία έδωσε ακόμα μια αφορμή για να μην μετακινηθούν οι προβολείς ούτε πόντο και να μην κοιμηθούν οι ανταγωνιστές της ούτε λεπτό (προφανώς, μέχρι να καταλάβουν τι ήταν αυτό που τους βρήκε και πώς θα το αντιμετωπίσουν καλύτερα…). Γιατί, out of the blue (όπως συχνά λέμε), στο πλαίσιο μιας τηλε-συζήτησης με τους εκπροσώπους των ΜΜΕ, όπου κυριάρχησαν τα (καλά, βεβαίως, αν και με μείωση του ρυθμού πωλήσεων) αποτελέσματα α’ τριμήνου της εταιρίας, ο CFO της Amazon, Μπράιαν Ολσάφσκι, δήλωσε πως «αυτή την εποχή δουλεύουμε και στη μετεξέλιξη του Prime (το πασίγνωστο πρόγραμμα πιστότητας της εταιρίας, με παραλαβή των παραγγελιών από τους ‘συνδρομητές’ του, εντός 48 ωρών) ώστε η παράδοση να γίνεται εντός 24 ωρών…».

Όπως ήταν φυσικό, αυτή η αναγγελία (για την οποία ο Ολσάφσκι δεν είπε τίποτα περισσότερο, εκτός από το ότι πρόκειται για ένα πλάνο με budget της τάξεως των 8000 εκ. $, που θα διαρκέσει αρκετούς μήνες) έγινε το κύριο θέμα συζήτησης, με αναλύσεις, σχόλια και πολλά ερωτηματικά σχετικά με τον τρόπο που η Amazon θα μπορέσει να καταφέρει αυτόν τον άθλο…

Κι όπως είναι φυσικότερο, κράτησε επί μακρόν προβληματισμένους και άγρυπνους τους ανταγωνιστές της, δηλ. τόσο τις εταιρίες ηλεκτρονικού εμπορίου, όσο και τους πιο παραδοσιακούς retailers, καθώς αν αυτή η εξαγγελία γίνει πράξη, σαφώς θα αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα υπέρ της Amazon στον σκληρό αγώνα για τη διεκδίκηση της προτίμησης (και των δολαρίων, βεβαίως) του κοινού. Με απλά λόγια, δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα…

Όπως διαβάσαμε στον ξένο Τύπο, τα τελευταία χρόνια αυτές οι εταιρίες είχαν ιδρώσει για να πετύχουν επίσης 48ωρη παράδοση, μερικές μάλιστα είχαν καταφέρει να προσφέρουν καλύτερους όρους από οικονομικής πλευράς, ακόμα κι από την πρώτη διδάξασα (το 2005!) Amazon… Έτσι, η Walmart διαφήμιζε ήδη από το 2017 τη 48ωρη παράδοση χωρίς την ετήσια συνδρομή των 129 $ που χρεώνει το Prime (μαζί με μια επιλογή από ταινίες, τηλεοπτικά προγράμματα, μουσική, eBooks κι άλλα καλούδια, για να τα λέμε σωστά) αρκεί η παραγγελία να ήταν άνω των 35 $, ενώ το ίδιο προσέφερε πέρυσι και η Target.

Έπειτα από αυτές τις προσφορές, λοιπόν, κάποια αντίδραση εκ μέρους της Amazon, ήταν και λογική κα αναμενόμενη… Άλλωστε, τώρα έχει και τα μέσα: αντί για τις τεράστιες αλλά λίγες και απομακρυσμένες αποθήκες του παρελθόντος, σήμερα έχει καταφέρει (δεν της λείπουν και τα όβολα, βέβαια…) να στήσει ένα πυκνό δίκτυο με περισσότερα από 100 κέντρα logistics, σχεδόν στα όρια κάθε μεγάλης αμερικανικής πόλης, σε συνδυασμό με ιδιόκτητο στόλο από αυτοκίνητα, φορτηγά και αεροπλάνα (τα drones μάλλον θα είναι το επόμενο βήμα) που διευκολύνουν το σχεδιασμό και την υλοποίηση ακόμα και μεγαλόπνοων σχεδίων.

Η 24ωρη παράδοση είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει πολλά, τόσο για τους Αμερικανούς καταναλωτές, όσο και για τους ίδιους τους retailers. Ειδικά για την Amazon, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι θα αναγκαστεί στην πράξη να ανταγωνιστεί τους σημερινούς στενούς συνεργάτες της από τον χώρο των logistics (βλέπε UPS και FedEx) στους οποίους -κατά τον κ. Ολσάφσκι- βασίζεται για να αντιμετωπίσει τη νέα πρόκληση. Η Walmart είναι, επίσης, μεγάλη και μάλλον δεν θα έχει πρόβλημα να ακολουθήσει… Οι μικρότεροι παίκτες, όμως, όλοι εκείνοι που διαθέτουν προϊόντα τους μέσα από τους ηλεκτρονικούς καταλόγους της Amazon (λέγεται πως σήμερα αντιπροσωπεύουν περίπου τα μισά), μάλλον θα υποφέρουν

Ποιος είπε, όμως, πως η πρόοδος και η ανάπτυξη έρχονται χωρίς κόπο;

 

Οι παλιοί, παραδοσιακοί εμπόροι λέγανε πως «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο»! Οι πιο έμπειροι από αυτούς, μάλιστα, είχαν αναπτύξει τρόπους και μεθόδους για να του δείχνουν πως αναγνωρίζουν και σέβονται την άποψή του, ακόμα κι αν ήταν 100% σίγουροι ότι o πελάτης είχε τελικά άδικο…

Αυτή η πρόωρη χρήση της εικονικής πραγματικότητας μου ήρθε αυτόματα στο νου, όταν διάβασα -πριν από λίγες ημέρες- τα αποτελέσματα μιας έρευνας εκ μέρους της γνωστής και μη εξαιρεταίας ABI Research, σύμφωνα με την οποία ο σημερινός «ψηφιακός» πελάτης έχει πια ως δέλεαρ για να προχωρήσει σε αγορές, όχι απλώς την εικονική πραγματικότητα, αλλά την επαυξημένη και τη μικτή (συνδυασμό κανονικής και επαυξημένης), που θα τον βοηθήσουν να ζήσει τη δική του αγοραστική εμπειρία.

Η αγορά των εφαρμογών και του αντίστοιχου περιεχομένου σ’ αυτόν τον τομέα μεγαλώνει -κατά την ΑΒΙ- με γοργό ρυθμό: μέσα στα τρία-τέσσερα επόμενα χρόνια θα ξεπεράσει τα $8,5 δισ. ενώ τα ειδικά «έξυπνα» γυαλιά που επιτρέπουν στον πελάτη να ζήσει συναρπαστικές στιγμές, θα περάσουν το ψυχολογικό όριο των 4 εκατ. μονάδων. Ποιος τα λέει αυτά; ένα «δικό μας παιδί», η Ελευθερία Κουρή, αναλύτρια της ABI Research με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, που έκανε τις σχετικές έρευνες και κατέληξε σε σημαντικά συμπεράσματα, αρχικά για την αγορά Β2Β και κατά δεύτερο για εκείνη του Β2C. Μας λέει, λοιπόν, ότι στο χώρο του Consumer AR τα πράγματα πάνε πρίμα, γιατί έχουμε πλέον καλύτερα smartphone με περισσότερες δυνατότητες, υπάρχουν νεότερα και πιο ισχυρά μοντέλα smart glasses και -το κυριότερο- έχουν ωριμάσει ακόμα περισσότερο οι επιχειρηματικές στρατηγικές και το οικοσύστημα των developers. Να προσθέσω από την πλευρά μου πως παράλληλα «ψήνονται» και πολύ ταχύτερα δίκτυα, καθώς το 5G περνάει από τη θεωρία στην πράξη και πυκνώνουν οι πιλοτικές εφαρμογές σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία…

Πού χρησιμοποιούνται πιο πολύ τα νέα καλούδια; Σ’ ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, που ξεκινάνε από το eCommerce (πρώτο και καλύτερο, βεβαίως) και την πλοήγηση και φτάνουν ως τα «έξυπνα» σπίτια, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τους ψηφιακούς βοηθούς. Κατά την Ελληνίδα ερευνήτρια, «ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις επενδύουν στην επαυξημένη πραγματικότητα, προκειμένου να διαφοροποιηθούν από τον ανταγωνισμό, να προσφέρουν πρώτες προσωποποιημένες εμπειρίες στους πελάτες τους, αλλά και να βελτιώσουν την εξυπηρέτηση που τους παρέχουν. Οι πελάτες, από την πλευρά τους, ενδιαφέρονται περισσότερο για εφαρμογές AR που έχουν σχέση με το χώρο της λιανικής και την υποστήριξη των προϊόντων που τους ενδιαφέρουν».

Κι αν αναρωτιέστε ποιοι κατασκευαστές δείχνουν τη μεγαλύτερη δραστηριότητα σε τέτοιες εφαρμογές, η ΑΒΙ ξεχωρίζει τις Bose (που, θυμίζουμε, ξεκίνησε ως πρωτοπόρος κατασκευάστρια ηχητικών συστημάτων στη Βοστώνη, με ιδρυτή τον -μακαρίτη, πια- θρυλικό Ινδο-Αμερικανό καθηγητή, Άμαρ Μπόουζ), nreal και DigiLens (στην οποία έχει επενδύσει και η Niantic, «μαμά» του Pokemon). Στον ίδιο χώρο επενδύει και η Apple, αλλά το σχετικό προϊόν της αναμένεται να παρουσιαστεί το 2020. Φαίνεται πως ακόμα δεν έχει σιγουρέψει τη λύση που θα προσφέρει την πολυαναμενόμενη συμβατότητα των iPhone της με τα smart glasses και τις υπάρχουσες πλατφόρμες επαυξημένης πραγματικότητας, λύση που θεωρείται το «ιερό δισκοπότηρο» στο χώρο, καθώς θα ανοίξει νέους ορίζοντες και προοπτικές για εκατομμύρια χρηστών, που ήδη αξιοποιούν όλο και περισσότερο τις δυνατότητες φωνητικού χειρισμού των συσκευών τους. Η επαυξημένη πραγματικότητα μπορεί να γίνει το επόμενο μεγάλο βήμα.

Άλλωστε, όπως ήδη συμβαίνει με τις ηλεκτρονικές πληρωμές και το mobile commerce, τα κινητά μπορούν να κάνουν τη διαφορά χάρη στην τεράστια εγκατεστημένη βάση τους και το αχανές οικοσύστημα που έχει στηθεί πέριξ αυτών, όπου η τεχνολογία ποτέ δεν αποτελούσε ουσιαστικό πρόβλημα ή εμπόδιο. Οι πρώτες φιλικές προς τον χρήστη ολοκληρωμένες εφαρμογές που θα παρουσιαστούν στην αγορά, προσφέροντας ενδιαφέρουσες λύσεις και κατάλληλο περιεχόμενο για την αξιοποίηση της επαυξημένης (ή και της μικτής) πραγματικότητας στο χώρο της λιανικής, έχουν μεγάλες πιθανότητες να σαρώσουν, αρκεί οι τιμές τους να είναι προσιτές για το ευρύ κοινό. Το θέμα είναι να γίνει η αρχή… 

 

Δεν μπορεί, σίγουρα κάπου θα τον έχετε ακούσει αυτόν τον όρο από παλιά, αλλά και τώρα που έρχονται εκλογές -και μάλιστα, πολλαπλές- κυκλοφορεί ευρέως: στις δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης, συχνά-πυκνά γίνεται λόγος για την "πρόθεση ψήφου" δηλ. αν γίνονταν αύριο εκλογές, εσείς τι θα ψηφίζατε… Το "εμπορικό ανάλογο" στις ηλεκτρονικές και μη αγορές (μόνο που εδώ οι εμπλεκόμενοι δεν είναι εταιρίες δημοσκοπήσεων, αλλά αναλυτές και marketers) λέγεται "πρόθεση αγοράς". Κι ο στόχος των παραπάνω δεν είναι άλλος από τον χρονικό εντοπισμό αυτής της προδιάθεσης και τη διαμόρφωση των κατάλληλων κινήτρων, ώστε η πρόθεση να γίνει πράξη.

Προφανώς, ισχύει ότι κάθε πελάτης-χρήστης-καταναλωτής είναι και μια ξεχωριστή περίπτωση, αλλά κάποια κοινά χαρακτηριστικά υπάρχουν – μάλιστα, οι εκθετικές τεχνολογίες έρχονται κι εδώ να βοηθήσουν τους ενδιαφερόμενους, βάζοντας στην υπηρεσία τους τους πιο σύγχρονους αλγόριθμους σε συνδυασμό με τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης και Μηχανικής Μάθησης, προκειμένου να αναλύσουν δεδομένα (τα δικά μας "κλικ", μ’ άλλα λόγια) και να εξάγουν συμπεράσματα για την αγοραστική συμπεριφορά του καθενός μας: ποια είναι τα ενδιαφέροντά μας - τι κάνουμε πριν από την αγορά - πού, πώς, πότε και πόσο ψάχνουμε – τι κάνουμε μετά την αγορά – πόσο πιστοί μένουμε σε ένα brand - πόσο συχνά αγοράζουμε κλπ. κλπ.

Κι απ’ όλους μας, βεβαίως, περισσότερο τους ενδιαφέρουν εκείνοι που εντάσσονται στην κατηγορία των LTV (Life-Time-Value / είναι γνωστή η μανία των Αμερικανών με τα ακρωνύμια…), όπως διάβαζα σε πρόσφατη ανάλυση του MIT Technology Review την οποία πραγματοποίησε σε συνεργασία με τη Google – όσο πιο υψηλό το LTV, τόσο πιο "πολύτιμος" ο πελάτης – κάτοχός του. Πώς τον εντοπίζεις, όμως, αυτόν τον κ. "Πολύτιμο", ώστε να επέμβεις καταλλήλως στο "ταξίδι" του; Παλιότερα, αναφέρει η ανάλυση, στις "γραμμικές" (και πάντως μη-ψηφιακές) εποχές, τα πράγματα ήταν σχετικά απλά: έκανες κάποια διαφήμιση, παρακολουθούσες τις πωλήσεις κι έβγαζες κάποια συμπεράσματα για την επιτυχία ή μη της καμπάνιας σου, την αξία ή μη του προϊόντος, την αποδοχή ή μη της ποιότητας και της τιμής του. Προφανώς, σήμερα αυτό δεν ισχύει – όλα έχουν γίνει πολύπλοκα, τα ψηφιακά «μονοπάτια» είναι πλέον δαιδαλώδη, άρα και η ανάλυση της συμπεριφοράς των καταναλωτών κάθε άλλο παρά εύκολη. Ευτυχώς που υπάρχει η τεχνολογία, όμως, που με τους κατάλληλους αλγόριθμους και αναλύσεις δεδομένων μπορεί να τους αναδείξει – κι όπως έγραψε το  Technology Review- μαζί με τα (παραδοσιακά και βασικά μεγέθη, των εσόδων και του μεριδίου αγοράς) το LTV είναι πλέον μια μέτρηση την οποία αναζητά το 89% των marketers, για να αποφανθεί αν μια καμπάνια είχε επιτυχία ή όχι!

Όμως, για να συνεχίσουν να έχουν πολλούς LTV στην πελατεία τους και πολύ περισσότερο να τους αυγαταίνουν, τα brands θα πρέπει να προβλέπουν και να ικανοποιούν –κατά το δυνατόν- τις επιθυμίες τους – εδώ μπαίνει η "πρόθεση" (και η ανάμνηση της παλιάς, καλής διαφημιστικής ρήσης, άλλων εποχών "φροντίζουμε πριν από σας για σας" - η ιστορία επαναλαμβάνεται…) που λέμε και στον τίτλο.

Φυσικά, κάτι τέτοιο κάθε άλλο παρά εύκολο είναι, καθώς οι marketers πρέπει να αποκωδικοποιήσουν κάθε πιθανό και απίθανο συνδυασμό δράσεων και διαδράσεων από πολλαπλές συσκευές και οθόνες στο πλαίσιο μιας καμπάνιας, κρατώντας τους χρήσιμους και χαρακτηριστικούς, που δίνουν τα σωστά (ποιος και πώς αποφασίζει τι είναι σωστό και τι όχι, είναι άλλου παπά ευαγγέλιο) μηνύματα. Βάσει αυτών, θα ανακατανεμηθούν τα budget (κοινώς, Data-Driven Attribution), θα ξεκινήσουν καινούρια πράγματα και θα ανασταλούν άλλα, με γνώμονα πάντα η επένδυση να πιάσει τόπο…

Εδώ βασιλεύουν πια τα predictive analytics, αλλά για να βγει ένα αποτέλεσμα πιο κοντά στην πραγματικότητα, τα "εισερχόμενα" θα πρέπει να είναι σωστά διαλεγμένα και υψηλής ποιότητας ("βάζεις σκουπίδια - παίρνεις σκουπίδια" λέγανε οι παλιοί προγραμματιστές) – κι αυτό δεν είναι εύκολο, επίσης… Αν όλα γίνουν όπως πρέπει, τότε -κατά την έρευνα, αλλά και την κοινή λογική- τα κέρδη της επιχείρησης θα απογειωθούν. Το πιλοτάρισμα, όμως, ποτέ δεν ήταν εύκολο, έστω και με τη βοήθεια της τεχνολογίας…           

 

Το ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει μπει πια για τα καλά στη ζωή μας και μάλιστα σ’ ένα διαρκώς αυξανόμενο πλήθος καθημερινών και μη δραστηριοτήτων μας, αποτελεί πια κοινό μυστικό… Όλο και πιο συχνά διαβάζουμε ότι σε τούτο, σε εκείνο ή στο άλλο αξιοποιούνται τεχνολογίες Μηχανικής Μάθησης (το πρώτο βήμα είναι πάντα η εκπαίδευση των αλγορίθμων), Ανάλυσης Δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης, προκειμένου να βγουν συμπεράσματα, να γίνουν προτάσεις ή να στηριχτούν αποφάσεις, πολλές φορές κρίσιμης (ή και όχι τόσο) σημασίας…

Διάβαζα τις προάλλες, σε μια σχετική ανάλυση, πόσο κρίσιμο ρόλο παίζει πλέον η Τεχνητή Νοημοσύνη στο χώρο του ηλεκτρονικών αγορών (κάτι κοινό και οικείο σε όλους μας), ρόλος που θα γίνει σίγουρα πολύ κρισιμότερος τα επόμενα χρόνια, καθώς οι ερευνητές προβλέπουν πως ως το 2020 (του χρόνου, δηλαδή) το 85% της διάδρασης μεταξύ επιχειρήσεων και πελατών θα γίνεται ψηφιακά, χωρίς ανθρώπινη μεσολάβηση…

Το τοπίο αλλάζει, λοιπόν, το ίδιο και οι κανόνες του (επιχειρηματικού) παιχνιδιού, χάρη στην αλματώδη πρόοδο της τεχνολογίας, και ουσιαστικά δεν γνωρίζουμε τι μας επιφυλάσσει το μέλλον. Όμως, κάποιες γενικότερες τάσεις είναι ξεκάθαρες και δεν φαίνεται σημαντική αλλαγή στον ορίζοντα. Όπως, για παράδειγμα, η μετάβαση από την επικοινωνία μέσω πληκτρολογίου (ή οθόνης αφής, στην περίπτωση των ηλεκτρονικών αγορών μέσω κινητού και tablet) σ΄ εκείνη μέσω φωνής. Ήδη, ανοίγουμε διάλογο (ίσως όχι ακόμα τόσο πολύ στην Ελλάδα – φταίει και η "ανάδελφη" γλώσσα) με τους διάφορους ψηφιακούς βοηθούς, την Alexa, το Siri κλπ. Η επόμενη ημέρα στο ηλεκτρονικό εμπόριο, είναι η παραγγελιοληψία με επεξεργασία φυσικής φωνής – χρειάζομαι αυτό – βρες το - δείξε μου – παράγγειλέ το - και πλήρωσέ το ηλεκτρονικά, φυσικά, ως εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπός μου.

Εξυπακούεται πως στα σύγχρονα ηλεκτρονικά καταστήματα, κάθε πελάτης είναι μοναδικός και ο απώτερος στόχος είναι πώς θα γίνει το δικό του "ταξίδι", η δική του αγοραστική εμπειρία μοναδική, ώστε και περισσότερα είδη/υπηρεσίες να ψωνίσει και να επιστρέψει σύντομα για τον επόμενο "γύρο". Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εκείνη που θα επεξεργαστεί τα στοιχεία από τις αγορές μας και θα μάθει (ψάχνοντας και αναλύοντας τα δικά μας "κλικ") τι μας αρέσει περισσότερο και τι όχι, ώστε να προτείνει κάτι ανάλογο, την επόμενη φορά, συγκρίνοντας επίσης με το τι αγόρασαν (ή απλώς κοίταξαν) κι άλλες "αδελφές ψυχές". Κι ακόμα, θα προτείνει πιθανές αλλαγές στον ηλεκτρονικό έμπορο για να βελτιώσει ακόμα περισσότερο το e-shop του, ώστε η πελατεία του να μείνει ευχαριστημένη και να αυξήσει τη φήμη του.

Στις δημοφιλέστερες βελτιώσεις του "ταξιδιού", οι ειδικοί κατατάσσουν τις χρήσεις εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, με τις πιο εντυπωσιακές εφαρμογές να συναντώνται στους χώρους των επίπλων και της ένδυσης, όπου ο υποψήφιος αγοραστής μπορεί να δει αν κάτι ταιριάζει στον ίδιο ή στο χώρο του, πριν προχωρήσει στην αγορά – μεγάλη διευκόλυνση, που μπορεί να κάνει τον πελάτη "δικό σου" για πολλά χρόνια, ή τουλάχιστον μέχρι να βρεθεί κάτι άλλο, πιο εντυπωσιακό, σε ανταγωνιστικό e-shop… Οι ίδιοι λένε, μάλιστα, πως αυτή η δυνατότητα -σε συνδυασμό με τη γρήγορη πρόσβαση στο Internet και την αναμενόμενη μείωση των τιμολογίων- θα δώσει νέα ώθηση στις αγορές μέσω κινητού σε σύγκριση με εκείνες από σταθερό υπολογιστή, στο σπίτι ή τη δουλειά.

Στα διεθνή ΜΜΕ του τομέα μας, τα σενάρια που περιγράφουν ένα μέλλον που μοιάζει βγαλμένο από σελίδες βιβλίων επιστημονικής φαντασίας, δεν είναι και τόσο σπάνια – άλλα είναι φανερά "τραβηγμένα", άλλα μοιάζουν πιο εφικτά. Για παράδειγμα, ακόμα δεν έχουμε δει σημαντικές συνέργειες σε επίπεδο διαφορετικών εταιρών, ως προς την προσέγγιση του ίδιου χρήστη, ως προϊόν συν-επεξεργασίας των δεδομένων του. Ίσως, πάλι να μην αργήσει κι αυτό, παρότι τα πρόσφατα "χοντρά" πρόστιμα, λόγω παραβιάσεων του κανονισμού προστασίας προσωπικών δεδομένων, μάλλον θα αποθαρρύνουν αρκετούς. Αλλά, δεν μπορεί… ο από μηχανής θεός της Ψηφιακής Τεχνολογίας ίσως δώσει και σ’ αυτόν τον τομέα κάποια λύση!

Η παλιά, σοφή λαϊκή παροιμία, λέει πως "χέρι που δεν μπορείς να δαγκώσεις, φίλα το" - πολύ περισσότερο, αν η δική σου φωλιά είναι… τουλάχιστον δύσοσμη, για να μη γράψουμε τίποτα χειρότερο…

Αυτό, λοιπόν, έκανε το Σάββατο (για να μην πέσει πάνω στην Πρωταπριλιά και δεν τον πιστεύει κανείς…) ο γνωστός και μη εξαιρεταίος CEO του Facebook, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο οποίος -την ανάγκη φιλοτιμία ποιούμενος και με δεδομένες τις ιδιαίτερα επιβαρυντικές αποκαλύψεις για τις πρακτικές της εταιρίας του, που ακολούθησαν την αρχική αποκάλυψη του σκανδάλου της Cambridge Analytica- αφενός παραδέχθηκε ότι έγιναν λάθη εκ μέρους τους, αφετέρου ζήτησε την επιβολή νέου ρυθμιστικού πλαισίου για το Internet, με αυστηρότερο καθεστώς σε τέσσερις τομείς: στα μηνύματα που προωθούν το μίσος και τη βία, στην παρέμβαση (συνήθως με ψευδείς ειδήσεις, λέγε με fake news) κατά τις προεκλογικές διεργασίες, στις παραβιάσεις της ιδιωτικότητας και στον έλεγχο των δεδομένων.

Με κείμενό του, που δημοσιεύτηκε και στην “Washington Post”, ο Ζάκερμπεργκ ζητάει από τις απανταχού κυβερνήσεις ρυθμίσεις που θα περιορίζουν το μη-επιτρεπτό περιεχόμενο και θα απαιτούν από τις επιχειρήσεις (σαν τη δική του, δηλαδή) να διαθέτουν συστήματα προστασίας τα οποία θα εμποδίζουν τις όποιες υπερβάσεις.

Και για να μην έχει κανείς αμφιβολίες, τονίζει πως "αποτελεί δική μας ευθύνη, η ασφάλεια των χρηστών των υπηρεσιών μας, δηλαδή εμείς πρέπει να αποφασίζουμε τι μετράει σαν τρομοκρατική προπαγάνδα, κήρυγμα μίσους κλπ. Ελέγχουμε διαρκώς τις πολιτικές μας, με τη βοήθεια ειδικών, αλλά σ’ ό,τι μας αφορά, πάντα θα κάνουμε λάθη και θα παίρνουμε αποφάσεις με τις οποίες πολλοί διαφωνούν".

Δεν το διευκρίνησε, βεβαίως, αλλά όλοι μας καταλάβαμε τι εννοεί ως προς τα "λάθη" – μόλις πρόσφατα ξεσηκώθηκε μέγας σάλος από το γεγονός ότι ο σφαγέας της Νέας Ζηλανδίας μετέδιδε live μέσω Facebook τις αιματηρές επιθέσεις του στα τζαμιά του Κρίστσερτς, επιθέσεις που ακόμα και σήμερα κάποιοι αρέσκονται να αναμεταδίδουν…

Η εταιρία επενέβη με αρκετή καθυστέρηση, όταν αποδείχθηκε ότι τα συστήματα σάρωσης περιεχομένου που διατηρεί (με 15.000 ελεγκτές-επόπτες διασκορπισμένους σ’ όλο τον κόσμο), δεν λειτούργησαν σ’ αυτή την περίπτωση (και σε πόσες άλλες ακόμα…). Πριν από λίγες ημέρες, ανακοίνωσε ότι απαγορεύει και εξοστρακίζει από τις σελίδες χρηστών της πλατφόρμας οτιδήποτε έχει να κάνει με εθνικισμό, ρατσισμό κ.λπ. Αρκεί, όμως αυτό;

Πολλοί είναι εκείνοι που θεωρούν ότι αυτά τα μέτρα είναι απλώς πυροσβεστικού χαρακτήρα και δεν πρόκειται να λύσουν το πρόβλημα της δικτυακής ασυδοσίας – εξ ου και οι επίμονες πιέσεις προς τον Ζάκερμπεργκ και τους συνεργάτες του να λάβουν δραστικότερα μέτρα. Κι ίσως το προχθεσινό αίτημα του CEO του Facebook για "χείρα βοηθείας" από τις κυβερνήσεις, να είναι το επόμενο βήμα σ’ αυτή τη διελκυστίνδα που καλά κρατεί…

"Οι βουλευτές (Σ.Σ. εννοεί τα μέλη της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων τα οποία στελεχώνουν τις επιτροπές που τον "ανέκριναν") μου λένε συχνά ότι έχουμε πολύ μεγάλη επίδραση στην ελευθερία έκφρασης και ειλικρινά συμφωνώ μαζί τους – Καταλήγω να πιστέψω, λοιπόν, πως δεν θα έπρεπε να παίρνουμε τόσο σημαντικές αποφάσεις ως προς την ελευθερία του λόγου, μόνοι μας…" τόνισε. Μ’ άλλα λόγια, βάλτε κι εσείς ένα χεράκι - δεν θα τα κάνουμε όλα εμείς και θα τα ακούμε κι από πάνω, ειδικά σε θέματα δύσκολα, όπως ο χώρος των διαφημίσεων και εκείνος των εκλογικών αντιπαραθέσεων…

Μάλιστα, δεν παρέλειψε να πλέξει και το εγκώμιο του (δικού μας) κανονισμού GDPR, τονίζοντας πως θα ήταν καλό για την "υγεία" του Internet, να υιοθετούσαν κι άλλες, εκτός Ευρώπης, χώρες ανάλογες ρυθμίσεις ως κοινό πλαίσιο ελέγχου.

Κι έρχομαι τώρα να ρωτήσω εγώ, ο καλοπροαίρετος μεν αλλά με τα χρόνια πονηρεμένος: αυτή η έκκληση για σκληρότερα μέτρα είναι ένδειξη μεταμέλειας; αδυναμίας; ρεαλισμού; ή απλώς κίνηση τακτικής, τώρα που πληθαίνουν οι φωνές στις ΗΠΑ για τη διάσπαση των παντοδύναμων σήμερα γιγαντιαίων τεχνολογικών εταιριών, που κάθε μία είναι ουσιαστικά μονοπώλιο στον τομέα της; Ο χρόνος θα το δείξει…

Ξεκίνησε ως μια (μάλλον προχωρημένη, εκείνη την εποχή) πρόταση για ένα σύστημα διαχείρισης του τεράστιου όγκου πληροφοριών, στο CERN. Σήμερα, έπειτα από μια πορεία 30 χρόνων (που, βεβαίως, συνεχίζεται ακάθεκτη) κανείς δεν διανοείται να αμφισβητήσει ότι ο Παγκόσμιος Ιστός (δηλαδή, το World Wide Web) λειτούργησε σαν έναυσμα, αλλά και βασικός καταλύτης μιας τεράστιας ανατροπής στις ζωές μας και -γιατί, όχι;- σαν σημείο καμπής στην ιστορία της ανθρωπότητας. Προς το καλό ή προς το χειρότερο; Ο γράφων πιστεύει το πρώτο, θεωρώντας πως οι θετικές συνέπειες ήταν πολλαπλάσιες των αρνητικών, χωρίς να κλείνει τα μάτια και στις τελευταίες…

Δικαίως, λοιπόν, το CERN γιόρτασε αυτή την επέτειο στις 12 Μαρτίου, με μια λαμπρή εκδήλωση, που μεταδόθηκε μάλιστα "ζωντανά", από το αμφιθέατρό του – κι ήταν πραγματικά συγκινητικό το αντάμωμα στο ίδιο πάνελ, 30 χρόνια μετά, του εμπνευστή του Ιστού, σερ Τιμ Μπέρνερς-Λι, με τους συνεργάτες του εκείνης της εποχής Ρομπέρ Καϊγιό, Ζαν-Φρανσουά Γκροφ και Λου Μοντούλι. Με τη συμβολή της κοινωνιολόγου σε θέματα τεχνολογίας και συγγραφέα, Ζεϊνέπ Τουφεξί, και του διευθυντή του Internet Society για την Ευρώπη, Φρεντερίκ Ντονκ, στο ρόλο του συντονιστή, θυμήθηκαν το ιστορικό ξεκίνημα (Lets share what we know, ήταν ο τίτλος του πάνελ), έκριναν την πορεία του Ιστού και τον τρόπο που εξελίχθηκε όλα αυτά τα χρόνια, χωρίς -προφανώς- να αφήσουν ασχολίαστη και τη σημερινή πραγματικότητα…

Μάλιστα, στην ενότητα που ακολούθησε, μόνος του πλέον ο σερ Τιμ απέναντι στον Μπρουνό Γκιουσανί, Global Curator of TED Conferences, αναφέρθηκε στα επικίνδυνα μονοπάτια που έχει πάρει το Web και πρότεινε κάποιες «θεραπείες» για επαναφορά στις αρχικές δημοκρατικές βάσεις του, όταν ο καθένας μπορούσε ελεύθερα να δημιουργήσει και να προσπελάσει περιεχόμενο, έχοντας μάλιστα τον πλήρη έλεγχο και ιδιοκτησία των δεδομένων του. "Ο μισός πληθυσμός της Γης είναι σήμερα συνδεδεμένος, αλλά πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να ξαναδούμε αυτό το θέμα – πρέπει να πολεμήσουμε για την ουδετερότητα του Διαδικτύου, την ελευθερία έκφρασης, την ιδιωτικότητα και τον έλεγχο των δεδομένων μας. Και, βέβαια, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα χρειαστούν άλλα 30 χρόνια για να συνδεθεί κι ο υπόλοιπος μισός πληθυσμός…" τόνισε χαρακτηριστικά. Και, για να αποδείξει πως δεν λέει "κούφια λόγια", ο εφευρέτης του Ιστού παρουσίασε τις προτάσεις του για αποκέντρωση του Ιστού, στο πλαίσιο του Solid Project, που ο ίδιος προωθεί, αλλά και το Συμβόλαιο για τον Ιστό (Contract for the Web), που απευθύνεται σε κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πολίτες, δεσμεύοντάς τους ότι θα τον αξιοποιήσουν αποκλειστικά για να τον θέσουν στην υπηρεσία της ανθρωπότητας...

Καθαρός ιδεολόγος ο ίδιος (απ’ όλο αυτή την γιγάντια σήμερα βιομηχανία, δεν έβγαλε ποτέ ούτε ένα σέντσι, καθώς παραχώρησε εξαρχής όλα τα δικαιώματα δωρεάν και υποχρέωσε το CERN να κάνει το ίδιο), ο Βρετανός εφευρέτης του Web αναγνωρίζει σήμερα πως το δημιούργημά του "είναι ένας καθρέφτης της ανθρωπότητας, όπου συναντάς το καλό και το κακό… χάρισε ευκαιρίες, έκανε ευκολότερη τη ζωή των ανθρώπων, έδωσε φωνή σ’ όσους βρίσκονταν στο περιθώριο, αλλά ταυτόχρονα έδωσε τις ίδιες δυνατότητες και στους απατεώνες, τους διακινητές μηνυμάτων μίσους και τους κάθε λογής κακοποιούς".  

Είναι ένα τέτοιο "κοντράτο" το μαγικό ραβδάκι που θα διορθώσει τα πάντα εν μια νυκτί; Ο σερ Τιμ γνωρίζει πως η απάντηση είναι "όχι". Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί, όμως πιστεύει ότι είναι απαραίτητη μια διαδικασία ρύθμισης της σχέσης των πολιτών, με τον online κόσμο, "το ταξίδι μας από την ψηφιακή εφηβεία προς ένα περισσότερο ώριμο, υπεύθυνο μέλλον, χωρίς αποκλεισμούς"…
Είθε!

Σελίδα 7 από 24

Ακολουθήστε μας στο Facebook

Κόμβος πληροφόρησης για θέματα και εφαρμογές που αφορούν στις ψηφιακές τεχνολογίες και το Ηλεκτρονικό Επιχειρείν.

 

Newsletter

Εγγραφείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε τα πιο hot άρθρα στο email σας!